Groenenorn.nl

Achtergronden

Hier staat Groen Proeven voor!

  • Groen Proeven heeft in de periode 2010-2013 kwalitatief goede competentiegerichte schoolexamens ontwikkeld voor het vmbo groen. Deze Proeven van Bekwaamheid, kortweg PvB’s, dagen de leerling uit te laten zien wat hij of zij werkelijk in huis heeft. Dat hij of zij competent is: ‘Ik kan iets en ik weet waarom’.

  •  

    Vanaf het schooljaar 2015-2016 zijn PvB's ontwikkeld en beschikbaar gesteld voor de keuzevakken van het nieuwe examenprogramma vmbo Groen. 

    De Groen Proeven PvB’s vragen leerlingen te plannen, keuzes te maken, in te spelen op onverwachte situaties en een ‘rol’ te vervullen waarin ze zelf verantwoordelijkheid dragen. Daarbij is hun (vak)kennis de basis van hun handelen. Zo doet Groen Proeven recht aan de kracht van de vmbo-leerling!

    Onze Groen Proeven PvB’s maken het docenten mogelijk werkelijk inzicht te krijgen in wat een leerling kan en in hoeverre hij of zij bewuste keuzes maakt. ‘De leerlingen laten veel meer zien dan dat ik dacht dat ze konden.’

    Het Groen Proeven team stond borg voor een constant en hoog kwaliteitsniveau. Zij ontwikkelden nieuwe PvB’s en actualiseerden de bestaande PvB’s. Zo is een brede database met goede en bruikbare schoolexamens voor alle contextvelden en Groen Breed ontstaan. 

Wie zijn wij?

  • Groen Proeven is een project van examenleverancier Groene Norm. Met ingang van het schooljaar 2015-2016 is het project Groen Proeven door de AOC-Raad overgedragen aan Groene Norm.  Aan het project hebben docenten en wetenschappers uit diverse disciplines deelgenomen. Een commissie van deskundigen (vanuit onder andere  de WUR en het CITO) heeft de criteria benoemd waaraan een Proeve van Bekwaamheid moet voldoen. Groen Proeven ontwikkelaars hanteren deze criteria bij het schrijven van de PvB’s. De Groen Proeven ontwikkelaars zijn docenten uit de vmbo groen praktijk. Zij koppelen hun praktijkervaring aan de vastgestelde exameneisen. Vanuit die combinatie ontwikkelen zij levensechte, uitvoerbare en herhaalbare PvB’s.

Hoe het begon

  • In 2006 besloten drie AOC’s (Clusius College, Groenhorst College en AOC Oost) gezamenlijk te willen investeren in de ontwikkeling en borging van kwalitatief goede competentiegerichte schoolexamens in het vmbo. Dit om aan te sluiten bij de onderwijsontwikkelingen in het vmbo en mbo. Voor de uitvoering hiervan werd het project Groen Proeven gestart.

    Vanaf 2009 kreeg het project subsidie van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (later EL&I en EZ). Sinds 2010 hebben alle AOC’s zich aangesloten bij het initiatief. Groen Proeven wordt dus breed gedragen. 

  • Vanaf het schooljaar 20156-2016 is het project Groen Proeven ondergebracht bij examenleverancier Groene Norm. 

De essentie van een Groen Proeven PvB

  • Een Groen Proeven PvB is een competentiegericht schoolexamen. Het bestaat uit twee delen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: een praktisch deel en een reflectiegesprek. In het praktische deel laat de leerling zien dat hij of zij de situatie aankan en dus competent is. In het reflectiegesprek bespreekt de docent met de leerling vervolgens waarom hij/zij bepaalde keuzes heeft gemaakt. Als examinator kunt u zo vaststellen of de leerling bewust of onbewust gehandeld heeft,

    Bij een Groen Proeven PvB moet de leerling:

    • Keuzes maken
    • Plannen
    • Een complexe opdracht vervullen (taken combineren)
    • In opdracht van een echte opdrachtgever werken
    • Inspelen op onverwachte situaties (ingebouwde dilemma’s)
    • Een ‘rol’ vervullen (verantwoordelijkheid dragen)

     Bij een Groen Proeven PvB moeten de docent en tweede examinator:

    • Gedrag observeren
    • Een reflectiegesprek voeren
    • De uitvoering van de PvB in zijn geheel beoordelen
    • Bepalen of de leerling competent is
    • Feedback geven

Het theoretisch kader

  • Beroepsgericht onderwijs richt zich op vier lagen van ontwikkeling: weten, toepassen, laten zien en doen. Weergegeven in de piramide van Miller:



    De basis van de piramide wordt gevormd door het ontwikkelen van kennis en praktische vaardigheden. Deze kennis past de leerling vervolgens toe in (praktische) oefensituaties. Of iemand competent is wordt pas zichtbaar in de praktijksituatie, waarin een leerling in opdracht van een echte opdrachtgever werkt. Immers: een leerling kan wel weten hoe hij een mooi boeket samenstelt, maar daarmee alleen redt hij het niet in een winkel. Daar draait het ook om klantvriendelijkheid en collegialiteit. Leerlingen laten in de praktijk zien wat zij kunnen en waar zij staan in hun ontwikkeling. Dat is de top van de piramide.

    Zo maakt het toetsen van competenties in een praktijksituatie werkelijk zichtbaar of iemand écht voorbereid is op de beroepspraktijk en het vervolgonderwijs. Wie dat kwalitatief goed neerzet in zijn onderwijs maakt een grote slag. Dat is de meerwaarde van de schoolexamens van Groen Proeven.

    Hier vindt u een pdf van de Groen Proeven piramide en de bouwplaat.

De opzet van de Groen Proeven PvB

  • Iedere PvB bestaat uit een docentenversie en verschillende leerlingversies, gedifferentieerd naar leerweg (BB, KB en GL). Elke PvB heeft dezelfde opzet:

    1. Verantwoording
    2. Beschrijving van de praktijksituatie
    3. Beoordelingscriteria naar niveau, proces en product
    4. Weging en cesuur
    5. Bijlagen
      1. Organisatiechecklist
      2. Observatieformulier
      3. Voorbeeldvragen reflectiegesprek volgens STAR
      4. Beoordelingsformulier met competentiematrix
      5. Omrekentabel
      6. specifieke bijlagen bij deze PvB

Differentiatie naar leerlingniveau

  • De Groen proeven PvB's differentiëren naar leerlingniveau. De praktijksituatie van de PvB is voor BB, KB en GL wat betreft inhoud gelijk, maar de taken en rollen die een leerling op de verschillende niveaus moet uitvoeren lopen uiteen. Van een leerling in de Gemengde Leerweg wordt bijvoorbeeld meer overzicht en meer zelfstandigheid verwacht dan van een leerling in de Basisberoepsgerichte Leerweg. Ook zien we de niveaudifferentiatie terug bij de ingebrachte'dilemma's' binnen de PvB's. Een dilemma (een onverwachte ontwikkeling tijdens de uitvoering van de PvB) plaatst een leerling voor een keus, brengt hem even uit zijn ritme. Daarbij worden andere eisen gesteld aan de verschillende niveaus.

Reflectie

  • Reflectie maakt een integraal en belangrijk onderdeel uit van de PvB. Het is onderdeel van de beoordeling of de leerling competent is of niet. Cruciaal is of een leerling kan motiveren waarom hij/zij bepaalde keuzes heeft gemaakt; kan vertellen wat hij gedaan en gedacht heeft. Dat gebeurt in het reflectiegesprek , direct na de uitvoering van de PvB.

Kwaliteitsborging

  • Kwaliteitsborging is belangrijk voor Groen Proeven. Speciaal hiervoor is tijdens de projectperiode een kwaliteitsgroep opgericht onder voorzitterschap van Piet Dietvorst van het CITO. De kwaliteitsgroep bestond uit docenten en examenmakers. Zij beoordeelden PvB's op kwaliteit, haalbaarheid en uitvoerbaarheid, aan de hand van een gestandaardiseerde screeningslijst. Deze screeningslijst heeft Groen Proeven speciaal hiervoor ontwikkeld in samenwerking met Wageningen Universiteit (op basis van kwaliteitsindicatoren voor competentiegericht beoordelen van Baartman c.s.) Een goedgekeurde PvB heeft het kwaliteitskeurmerk 'Groen Proeven'.

Zelf een PvB maken

  • Docenten kunnen ook zelf PvB's maken. De templates (het format) hiervoor zijn te downloaden op de website van Groen Proeven.

Groen Proeven PvB's: breed inzetbaar

  • Competentieontwikkeling is voor alle vmbo leerlingen belangrijk. Immers, 'kunnen samenwerken' is in ieder vak belangrijk. Dat universele aspect maakt de schoolexamens van Groen Proeven, die in eerste instantie ontwikkeld zijn voor de richting 'groen', ook geschikt voor bewerking voor andere vmbo sectoren en de niet groene vakken. Alle vmbo docenten kunnen de template van Groen Proeven gebruiken om hun eigen PvB's te ontwikkelen.

Doorgaande leerlijn richting mbo

  • De doorgaande leerlijn richting het mbo is een belangrijk aandachtspunt binnen Groen Proeven. Het vmbo kent 18 competenties, die ook gebruikt worden in het mbo.  Als wij vmbo leerlingen hiermee in een vroeg stadium laten kennismaken kunnen we de kloof tussen vmbo en mbo verkleinen.

    Docenten van de Groen Proeven scholen geven aan dat ze competentiegericht onderwijs met toetsing via een Proeve van Bekwaamheid een goede voorbereiding vinden op het mbo. 

Reacties van docenten

  • Docenten vinden de Groen Proeven PvB’s een mooie afsluiting van een schooljaar of periode. Daarnaast vinden ze een PvB een leermoment voor de leerling en voor henzelf. De PvB geeft de leerling een beeld van waar hij goed in is en waar hij nog aan kan werken. En het laat de docent zien waar hij/zij in het onderwijs vooral aandacht aan moet gaan besteden. In die zin stimuleert de invoering van PvB’s de ontwikkeling naar meer competentiegericht onderwijs.

    “Ik heb nu wel ontdekt dat het goed zou zijn om in het onderwijs ook eens te oefenen met klantgesprekken en zo.” (Leraar vmbo pilot school)

    Docenten geven aan dat ze geregeld verrast worden door het niveau van de leerlingen: hun  inzet, reflectievermogen, creativiteit en professioneel gedrag.

    “Zelfs een leerlinge die autistisch is en in onze ogen ook niet competent was, kon zelf zeggen: “Nee, het ging eigenlijk niet goed. Ik deed steeds weer de hoeveelheid grond in potten verkeerd! Dat is echt iets wat ik nog moet leren”. Fantastisch als een kind dat zelf zegt.” (Leraar vmbo school)

    “Ik dacht dat leerlingen echt niks zouden kunnen zeggen op de vraag: ‘waar ben je trots op’, maar dat vonden ze juist een prachtige vraag”. Ik kreeg hier antwoorden als: ‘Dat ik toch naar die opdrachtgever heb gebeld dat er te weinig potten waren. Dat vond ik hartstikke eng, maar ik heb het toch gedaan.” (leraar vmbo school)

Reacties van leerlingen

  • Leerlingen ervaren de PvB als ‘echt’ en zijn hierdoor meer gemotiveerd om hun best te doen. “Je leert om onbewust in de praktijk te brengen wat je geleerd hebt.” (leerling vmbo school)

    Leerlingen geven aan dat ze veel leren van de PvB zelf: samenwerken, omgaan met klanten, communiceren, overleggen, plannen, taken verdelen, op de tijd letten. En dat ze zich door de PvB bewust worden van wat ze al kunnen.  

Filmpjes

Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes!
Groen Proeven
arrangementen
Maak je eigen PvB
Groen Proeven & OGW