Groenenorn.nl

FAQ

Groen Proeven heeft voor alle contextvelden en Groen Breed competentiegerichte schoolexamens ontwikkeld: Proeven van Bekwaamheid, kortweg PvB's. Tijdens de projectfase (2010-2013) is veel ervaring opgedaan met de invoering hiervan op verschillende scholen. We hebben gezien dat docenten en leerlingen enthousiast zijn, maar ook vragen hebben over deze nieuwe manier van toetsing. De meest voorkomende vragen die wij in de Groen Proeven praktijk zijn tegengekomen hebben wij hier verzameld. Meer algemene achtergrondinformatie vindt u onder het tabblad 'Achtergrond' onderaan deze site. Staat uw vraag er niet bij? Mail hem dan naar info@groenproeven.nl

Groen Proeven in vogelvlucht

  • Wat is Groen Proeven?
    • Groen Proeven was een gezamenlijk project van alle AOC's en de Vereniging Buitengewoon Groen. Het Groen Proeven team ontwikkelde kwalitatief goede competentiegerichte schoolexamens voor het vmbo groen. Deze Proeven van Bekwaamheid, kortweg PvB's, dagen de leerling uit te laten zien wat hij of zij werkelijk in huis heeft. Dat hij of zij competent is: 'Ik kan iets en ik weet waarom'.

      De Groen Proeven PvB's vragen leerlingen te plannen, keuzes te maken, in te spelen op onverwachte situaties en een 'rol' te vervullen waarin ze zelf verantwoordelijkheid dragen. Daarbij is hun (vak)kennis de basis van hun handelen. Zo doet Groen Proeven recht aan de kracht van de vmbo-leerling!

      Groen Proeven ondersteunde scholen tevens bij de implementatie van de PvB's. Zo heeft het project de ontwikkeling naar een competentiegericht VMBO gestimuleerd en gefaciliteerd.

  • Waarom zijn de Groen Proeven PvB's (Proeven van Bekwaamheid) ontwikkeld?
    • In 2006 besloten drie AOC’s (Clusius College, Groenhorst College en AOC Oost) gezamenlijk te willen investeren in de ontwikkeling en borging van kwalitatief goede competentiegerichte schoolexamens in het vmbo. Dit om aan te sluiten bij de onderwijsontwikkelingen in het vmbo en mbo. Voor de uitvoering hiervan werd het project Groen Proeven gestart.

      Vanaf 2009 kreeg het project subsidie van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (later EL&I en EZ). Sinds 2010 hebben alle AOC’s en de Vereniging Buitengewoon Groen zich aangesloten bij het initiatief. Groen Proeven werd dus breed gedragen.

  • Wat is het theoretisch kader?
    • Een uitgebreide verantwoording hiervan vindt u onder het tabblad 'Achtergrond'.

  • Wie zijn de gezichten achter Groen Proeven?
    • De Groen Proeven ontwikkelaars waren docenten uit de praktijk van het vmbo groen. Hun voeling met de praktijk garandeerde de ontwikkeling van realistische en goed uitvoerbare PvB's. Zij waren bij uitstek in staat praktijksituaties te schetsen waarin een leerling kan laten zien wat hij of zij kan.

      Daarnaast had elk AOC en de Vereniging Buitengewoon Groen een eigen Groen Proeven expert. Een aantal AOC's is deze experts ook na de projectfase blijven faciliteren om de inbedding van Groen Proeven optimaal te kunnen blijven borgen. Scilla van Cuijlenborg en Wilma Bredewold vormden de projectleiding van Groen Proeven. Hieronder een foto van het Groen Proeven team uit 2011-2012.

      De gezichten achter Groen Proeven

Kwaliteitsborging

  • Hoe wordt de kwaliteit van de Groen Proeven PvB's bewaakt?
    • Kwaliteitsborging is belangrijk voor Groen Proeven. Speciaal hiervoor is tijdens het project een kwaliteitsgroep opgericht onder voorzitterschap van Piet Dietvorst van het CITO. De kwaliteitsgroep bestond uit docenten en examenmakers. Zij beoordeelden de PvB’s op kwaliteit, haalbaarheid en uitvoerbaarheid, aan de hand van  een gestandaardiseerde screeningslijst. Deze screeningslijst heeft Groen Proeven speciaal hiervoor ontwikkeld in samenwerking met Wageningen Universiteit (op basis van kwaliteitsindicatoren voor competentiegericht beoordelen van Baartman c.s.) Een goedgekeurde PvB kreeg het kwaliteitskeurmerk ‘Groen Proeven’.

Toetsing met de Groen Proeven PvB (Proeve van Bekwaamheid)

  • Wat toetst een Groen Proeven PvB (Proeve van Bekwaamheid)?
    • Een PvB toetst of een leerling goed functioneert in een praktijksituatie. Docenten kunnen hiermee kerntaken, werkprocessen en competenties van leerlingen in samenhang beoordelen in een praktijksituatie (realistische en contextrijke omgeving). De uitvoering van de PvB's blijft de verantwoordelijkheid van de individuele vmbo scholen.

      Tijdens een PvB werkt een leerling in opdracht van een echte opdrachtgever, liefst op diens bedrijf of in een gesimuleerde omgeving op school. De leerling laat zien dat hij of zij de situatie aan kan. Ofwel: dat hij/zij competent is. 'Ik kan iets en ik weet waarom'.

  • Wat maakt Groen Proeven anders dan een 'gewoon' praktijkexamen?
    • De kracht van een goed competentiegericht schoolexamen is dat het leerlingen uitdaagt om te laten zien dat ze goed kunnen functioneren in een praktijksituatie, dat ze 'competent' zijn. De Groen Proeven PvB´s vragen leerlingen te plannen, keuzes te maken, in te spelen op onverwachte situaties en een 'rol' te vervullen waarin ze zelf verantwoordelijkheid dragen. Daarbij is hun (vak)kennis de basis van hun handelen. Zo doet Groen Proeven recht aan de kracht van de vmbo-leerling!

      Het reflectiegesprek is – anders dan bij een gewoon praktijkexamen – een essentieel onderdeel van het examen. De leerling vertelt waarom hij/zij bepaalde keuzes heeft gemaakt en wat hij/zij daarbij heeft gedacht en gedaan heeft.

      Zo bieden onze Groen Proeven PvB's docenten werkelijk inzicht in wat een leerling kan en in hoeverre hij of zij bewuste keuzes maakt. 'De leerlingen laten veel meer zien dan dat ik dacht dat ze konden.'

  • Hoeveel Groen Proeven PvB's zijn er?
    • De ontwikkelaars van Groen Proeven hebben voor alle contextvelden en Groen Breed PvB's ontwikkeld. Ieder jaar komen er nieuwe PvB's bij. Zo ontstaat een brede database met goede en bruikbare schoolexamens. Klik voor een actueel overzicht op de icoontjes van de contextvelden. Hier kunt u de PvB's downloaden (docentenversie en leerlingversies).

Competenties

  • Wat zijn competenties?
    • Onder competenties verstaan we het vermogen om passend gedrag te laten zien in een realistische situatie. Het vraagt een integratie van (vak)kennis, vaardigheden en werkhouding van een leerling. In totaal zijn er voor het vmbo 18 competenties benoemd, te weten:  

      1. Beslissen en activiteiten initiëren
      2. Samenwerken en overleggen
      3. Ethisch en integer handelen
      4. Relaties bouwen en netwerken
      5. Presenteren
      6. Formuleren en rapporteren
      7. Vakdeskundigheid toepassen
      8. Materialen en middelen inzetten
      9. Analyseren en problemen oplossen
      10. Onderzoeken
      11. Leren
      12. Plannen en organiseren
      13. Op behoefte en verwachtingen van de “klant”richten
      14. Kwaliteit leveren
      15. Instructies en procedures opvolgen
      16. Omgaan met verandering en aanpassen
      17. Met druk en tegenslag omgaan
      18. Bedrijfsmatig handelen
  • Hoeveel competenties worden beoordeeld in een Groen Proeven PvB?
    • Iedere PvB beoordeelt maximaal vier competenties. Deze vier competenties moeten expliciet zichtbaar worden in het gedrag/handelen van de leerling bij de uitvoering van de opdracht.

Voordelen van werken met een PvB

  • 'Ik heb altijd met praktijktoetsen gewerkt. Waarom moet het nu anders?'
    • Net als bij een 'gewone' praktijktoets gaat een leerling bij een Groen Proeven PvB alleen of in een groepje (zelfstandig) aan de slag in opdracht van een echte opdrachtgever. Wat de PvB extra biedt is de expliciete beoordeling van een viertal competenties (in relatie tot de werkprocessen) en het aansluitende reflectiegesprek. Dit laatste vormt een wezenlijk onderdeel van het examen: de leerling krijgt de kans om te vertellen waarom hij/zij bepaalde keuzes heeft gemaakt en laat daarmee zien in hoeverre hij/zij bewust heeft gehandeld. Daarom weegt het reflectiegesprek mee in de beoordeling.

  • 'Wat levert Groen Proeven mij op als docent?'
    • Groen Proeven biedt u een kant-en-klare, kwalitatief goede manier van toetsen die past binnen competentiegericht onderwijs. U kunt de PvB's inzetten als volwaardig onderdeel binnen uw PTA. Om een praktijkexamen te kunnen doen moet een leerling over voldoende (vak)kennis en vaardigheden beschikken, maar dat maakt hem/haar nog niet klaar voor de praktijk en/of het mbo. Deze manier van toetsen levert u veel informatie op over wat een leerling al bereikt heeft en waar hij/zij nog kan groeien. Het is een manier van toetsen waar ook leraren veel van leren, zo is gebleken uit reacties van leraren in de pilots: "De leerlingen laten veel meer zien dan dat ik dacht dat ze konden."

  • 'Welke voordelen heeft de Groen Proeven PvB voor mijn leerling?'
    • Uw leerling kan in een realistische situatie actief laten zien wat hij/zij in huis heeft: kennis, vaardigheden en werkhouding. Zo wordt een vmbo leerling beoordeeld op een manier die recht doet aan de vmbo leerling. In het reflectiegesprek kan uw leerling zijn/haar keuzes motiveren. Waar is hij of zij trots op? Wat kan beter? Zo leren leerlingen naar zichzelf te kijken en initiatief te nemen. Dat inzicht in het eigen leerproces geeft de leerling zelfvertrouwen en een reëel zelfbeeld. Het bereidt hem/haar voor op het werken en leren binnen het competentiegerichte mbo. En, niet onbelangrijk, het werken voor een echte opdrachtgever werkt heel motiverend voor leerlingen!

Inhoud en opbouw van een Groen Proeven PvB

  • Hoe is een Groen Proeven PvB opgebouwd?
    • Groen Proeven heeft een vaste structuur ontwikkeld voor alle PvB’s. Vaste onderdelen zijn:

      • Beschrijving van de te toetsen werkprocessen , kerntaken en competenties

      • Differentiatie naar leerweg (BB, KB en GL)

      • Standaardbeoordelingsformulier met een (advies) standaardweging

      • Beschrijving van de praktijksituatie

      • Een uitvoeringsschema voor de docent: wat moet ik als docent regelen?

      • Voorbeeldvragen voor het reflectiegesprek

      • Bijlagen: een werkplanningsformulier en specifiek bij de PvB horende bijlagen (bijvoorbeeld een bestelformulier)

      Iedere PvB bestaat uit een docentenversie en maximaal drie leerlingversies, waarin de praktijksituatie op de niveaus Basisberoepsgerichte Leerweg (BB), Kaderberoepsgerichte Leerweg (KB) en/of Gemengde Leerweg (GL) is uitgewerkt. De taal is aangepast aan het niveau van de leerlingen. Wel hebben we het woord ‘competenties’ bewust gehandhaafd, zodat dit ook bij de leerlingen gaat leven.

  • Waar moet de praktijksituatie aan voldoen?
    • Een Groen Proeven PvB staat of valt met een goed georganiseerde praktijksituatie. Belangrijke kenmerken:

      • Een authentieke of gesimuleerde praktische setting die als écht wordt ervaren door leerlingen. Dit stelt duidelijke eisen aan de gesimuleerde setting.

      • Een echte opdrachtgever, die de leerling een echte opdracht geeft, het product ‘in ontvangst’ neemt en er feedback op geeft.

  • Wat is een dilemma in een Groen Proeven PvB?
    • Dilemma's zijn 'onverwachte situaties' waarmee de leerling tijdens de uitvoering van de PvB geconfronteerd wordt. Een dilemma kan van alles zijn: een klant die onverwacht wat eerder zijn boeket komt halen, het ontbreken van benodigd materiaal of gereedschap dat kapot blijkt. Hoe gaat de leerling om met een ontevreden klant? Een dilemma prikkelt hem/haar om tot actie over te gaan. Zo wordt zichtbaar of een leerling bepaalde competenties voldoende heeft ontwikkeld. Een dilemma plaatst een leerling voor een keus.

  • Hoe kan ik dezelfde Groen Proeven PvB voor verschillende niveaus gebruiken (BB, KB, en GL)?
    • De PvB’s differentiëren naar leerlingniveau. De praktijksituatie van de PvB is voor BB, KB en GL wat betreft inhoud gelijk, maar de taken en rollen die een leerling op de verschillende niveaus moet uitvoeren lopen uiteen. Van een leerling in de Gemengde Leerweg wordt bijvoorbeeld meer overzicht en meer zelfstandigheid verwacht dan van een leerling in de Basisberoepsgerichte Leerweg. Ook zien we de niveaudifferentiatie terug bij de ingebrachte dilemma’s binnen de PvB’s. Een dilemma (een onverwachte ontwikkeling tijdens de uitvoering van de PvB) plaatst een leerling voor een keus. Daarbij worden andere eisen gesteld aan de verschillende niveaus.

  • Wat betekenen deel 1 en deel 2 in de leerlingversies van de Groen Proeven PvB?
    • Deel 1 is de voorbereiding op de PvB. Deel 2 is de uitvoering ervan. Deel 1 bevat alle relevante informatie over de procedure van de PvB en de te toetsen competenties. Zo weet de leerling wat hem/haar te wachten staat. Geef deel 1 ruim voor de uitvoering van de PvB aan de leerling mee of leg het ter inzage in de klas. Deel 2 bevat de omschrijving van de praktijksituatie en bijlagen, waaronder de werkplanning. De leerlingen krijgen deel 2 op de dag van uitvoering.

  • Moeten leerlingen in iedere PvB een werkplanning maken?
    • Ja, een werkplanning maken vormt een onlosmakelijk onderdeel van iedere PvB. De leerling laat hiermee zien dat hij/zij de praktijksituatie kan overzien en weet welke taken hij/zij gaat doen.

  • Wanneer geef ik als docent feedback aan de leerling?
    • Tijdens de uitvoering van de PvB observeert u de leerling, maar u stuurt niet bij. Dit is één van de belangrijkste leerpunten uit de pilots voor docent: 'leren je mond te houden'. Ook in het reflectiegesprek geeft u nog geen feedback. Hierin stelt u open vragen aan de leerling om er achter te komen hoe en waarom hij/zij op een bepaalde manier heeft gehandeld. Feedback geeft u pas na afloop van de PvB op het beoordelingsformulier en bij het bespreken daarvan met de leerling.

  • Mag ik mijn eigen tekst in een goedgekeurde Groen Proeven PvB invoeren?
    • In vrijwel iedere PvB moet u de praktijksituatie op maat maken. Dat houdt in: de juiste namen, aantallen en producten invullen (wat en waar staat in iedere PvB duidelijk aangegeven middels cursief gedrukte tekst). Gaat u de praktijksituatie volledig herschrijven, dan verliest de PvB haar kwaliteitskeurmerk en staat Groen Proeven niet langer in voor de kwaliteit. Wilt u een geheel nieuwe praktijksituatie beschrijven? Dan kunt u uw eigen PvB maken.

Reflectie

  • Wat bespreek ik in een reflectiegesprek?
    • Reflectie maakt een integraal en belangrijk onderdeel uit van de PvB. Het is onderdeel van de beoordeling of de leerling competent is of niet. In een reflectiegesprek bespreekt u met de leerling waarom hij/zij bepaalde keuzes heeft gemaakt door het stellen van open vragen. Als examinator kunt u zo vaststellen of de leerling bewust of onbewust gehandeld heeft, en dus in staat is om de werkwijze in deze situatie ook te laten zien in een andere situatie.

  • Hoe houd ik een reflectiegesprek?
    • Het reflectiegesprek vindt plaats aan de hand van de STAR methode.

  • Wat houdt de STAR methode in?
    • Via de STAR methode (S= situatie, T = taak, A= actie, R= resultaat) stelt u open vragen aan de leerlingen. Deze vragen hebben met name betrekking op de keuzes die leerlingen maken bij het uitvoeren van de opdracht en bij de dilemma's die zich voordoen. In de docentversie van de PvB's vindt u voorbeeldvragen voor het reflectiegesprek (met differentiatie naar BB, KB en GL).

  • Mag het reflectiegesprek ook met een groep leerlingen tegelijk plaatsvinden?
    • Het reflectiegesprek is een individueel gesprek. Ook als de praktijksituatie een samenwerkingsopdracht was. Sommige scholen kiezen er vanuit organisatorisch oogpunt voor om de reflectiegesprekken te voeren met een klein groepje leerlingen. Dit werkt alleen als u daarbij voldoende zicht krijgt op de individuele keuzes van leerlingen en als u zorg draagt voor een veilige omgeving, waarin elke leerling vrijuit kan vertellen (niet belemmerd door zijn groepsgenoten ).

  • Kan ik het reflectiegesprek ook op een andere dag houden dan de PvB?
    • Dat kan, maar heeft niet de voorkeur. Voor een leerling (en de docent/examinator) is het moeilijk om terug te kijken op een situatie die zich enige tijd geleden heeft afgespeeld. Dit geeft dan een minder betrouwbaar beeld van zijn/haar prestaties.

  • Hoe kan ik mijn leerlingen voorbereiden op het reflectiegesprek?
    • Het voeren van reflectiegesprekken is een belangrijk onderdeel van competentiegericht onderwijs. Leerlingen moeten zich bewust worden van hun eigen handelen. Een leerling kan alleen een goed reflectiegesprek voeren als hij/zij hier ervaring mee heeft opgedaan in het leerproces naar de PvB toe. Dat geldt overigens ook voor de docent. Kortom: oefening baart kunst.

  • Hoe leer ik een goed reflectiegesprek te houden?
    • Landelijk worden er verschillende trainingen/scholingen op het gebied van coaching en reflectie aangeboden. Groen Proeven organiseert regelmatig bijeenkomsten waar gewerkt wordt aan deskundigheidsbevordering. Zie voor een ppp rond reflectie hier.

  • Hoe weegt het reflectiegesprek mee in de beoordeling?
    • Groen Proeven gaat uit van een standaardbeoordeling als handreiking naar de scholen. Dat wat de leerling in het reflectiegesprek laat zien/horen bepaalt voor 30% het eindcijfer.

Beoordeling

  • Waarop wordt de leerling beoordeeld binnen de PvB?
    • De leerling wordt op verschillende aspecten beoordeeld. In de kern gaat het om de beoordeling of de leerling functioneert in de betreffende praktijksituatie; met andere woorden of hij competent is. Dit totaaloordeel (ja/nee) moet worden vertaald in een cijfer. Dit cijfer wordt opgebouwd vanuit de beoordeling van de voorbereiding (planning), de uitvoering (proces en product) en het reflectiegesprek. Zie hier voor een voorbeeld van een beoordelingsformulier.

  • Hoe beoordeel ik competenties?
    • In de docentenversie van iedere PvB vindt u handreikingen voor de beoordeling van competenties in de vorm van beoordelingscriteria per leerlingniveau. Daarin wordt puntsgewijs opgesomd waar u de leerling op moet beoordelen in deze specifieke praktijksituatie. Bij de uitwerking van de niveaudifferentiatie maakt Groen Proeven gebruik van de inzichten vanuit het project 4Cyourway en de verdere uitwerking van het CPS.
      Klik hier voor een voorbeeldpagina met een uitwerking van de competentiecriteria.

  • Waarom is het reflectiegesprek onderdeel van de beoordeling?
    • Het reflectiegesprek geeft u inzicht in de motieven van de leerling en of de leerling een reëel zelfbeeld heeft. Dit is cruciaal voor de beoordeling of een leerling competent is.

  • Waarom moet ik een cijfer geven voor een Groen Proeven PvB?
    • Hoe u omgaat met de beoordeling van de PvB binnen uw PTA is aan de school zelf. Landelijk is bepaald dat een leerling een cijfer moet krijgen voor zijn SE. Groen Proeven kiest ervoor om de PvB met een cijfer te beoordelen om het daarmee een duidelijk gewicht te kunnen geven binnen het uiteindelijke SE cijfer. U kunt hier zelf andere keuzes in maken.

  • Hoe kom ik tot een eindcijfer voor de PvB?
    • Na afloop van de PvB gebruiken beide examinatoren het beoordelingsformulier om een puntenverdeling te geven voor verschillende onderdelen: het proces, het product en het reflectiegesprek. Groen Proeven werkt hierbij (als advies voor de scholen) met een standaardweging waarbij voor de voorbereiding maximaal 10 punten te behalen zijn, voor de uitvoering maximaal 60 punten (het proces 40, het product 20) en voor het reflectiegesprek maximaal 30 punten. Het totale aantal punten wordt omgezet in een cijfer; 55 punten staat voor een 5,5.

  • Waarom zijn er twee examinatoren nodig voor het afnemen van een Groen Proeven PvB?
    • Om een zo objectief mogelijke beoordeling te garanderen wordt de leerling beoordeeld door de eigen docent en een tweede onafhankelijke examinator. Zij kijken onafhankelijk van elkaar naar de leerling en beoordelen eerst het totaalbeeld en dan de individuele competenties. Vervolgens komen zij gezamenlijk tot een eindoordeel.

  • Moet er altijd een vakdocent aanwezig zijn bij het afnemen van de PvB?
    • Nee dat hoeft niet. De tweede beoordelaar moet een onafhankelijk persoon zijn, dat kan zijn een docent (vmbo, mbo) of iemand uit het bedrijfsleven.

Organisatie

Status van een PvB

Zelf een PvB maken

  • Kan ik zelf een PvB maken?
    • Ja, dat kan. Op de website treft u een button aan: Maak je eigen PvB. Vervolgens komt u terecht in de zogenaamde templates van de Groen Proeven PvB. In deze 'lege' PvB kunt u uw eigen opdracht, met te toetsen competenties kerntaken en werkprocessen, invullen. Voor elk contextveld én voor de docent- en leerlingversies zijn aparte templates ontwikkeld.

Filmpjes

Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes! Bekijk de Groen Proeven filmpjes!
Groen Proeven
arrangementen
Maak je eigen PvB
Groen Proeven & OGW